ĐẼO CÀY GIỮA ĐƯỜNG
(Truyện ngụ ngôn dân gian Việt Nam)
Ngày xưa, ở một làng quê yên bình, có một người thợ mộc chuyên nghề đốn gỗ, đẽo cày bán cho dân làng làm ruộng. Người ấy vốn chăm chỉ, thật thà, làm việc không nề hà sớm muộn, nhưng lại có một tật lớn: tính tình thiếu quyết đoán, dễ nghe theo lời người khác mà không tự suy xét.
Một hôm, anh vào rừng đốn được một khúc gỗ tốt, thớ gỗ mịn, chắc và bền. Nghĩ rằng nếu đẽo thành một chiếc cày ngay ngắn, vừa tay trâu kéo thì hẳn sẽ bán được giá, anh liền vác khúc gỗ ra bên vệ đường lớn. Vừa đẽo cày ở đó, anh vừa mong có người qua lại xem hàng.
Chiếc cày dần hiện hình dưới đôi tay cần mẫn của anh. Đang lúc làm việc, bỗng có một người đi đường dừng lại, ngắm nghía hồi lâu rồi lắc đầu bảo:
– Cày gì mà to thế này? To quá thì trâu nào kéo cho nổi?
Chưa được bao lâu, lại có người khác đi ngang, nhìn chiếc cày rồi bật cười:
– Cày bé thế kia thì cày sao cho sâu được đất?
Anh thợ mộc lại giật mình, nghĩ rằng người ấy nói không sai. Không ngần ngại, anh đẽo cho chiếc cày to thêm, mong sao hợp ý người mua.
Một lát sau, thêm một người nữa dừng chân, xem xét kỹ lưỡng rồi góp lời:
– Cán thì dài quá, lưỡi lại ngắn. Làm cày kiểu ấy sao dùng cho thuận?
Nghe vậy, anh thợ mộc cuống cuồng sửa sang theo ý kiến mới, chỗ thì bớt, chỗ lại thêm, hoàn toàn quên mất dáng cày ban đầu mình đã định làm.
Cứ thế, người này nói một câu, người kia góp một ý. Anh thợ mộc nghe hết, tin hết, mà chẳng lần nào tự hỏi xem lời nào đúng, lời nào sai, lời nào hợp với thực tế đồng ruộng.
Đến khi chiều buông, khúc gỗ ban đầu đã bị đẽo gọt nham nhở. Chiếc cày trong tay anh không còn ra hình cày, chẳng thể đem cày ruộng, cũng chẳng ai mua.
Lúc ấy, anh thợ mộc mới ngồi lặng người, nhìn công sức cả ngày trời hóa thành vô ích, trong lòng vừa tiếc nuối vừa ân hận. Nhưng mọi chuyện đã muộn, cái cày thì hỏng, mà bài học thì đã quá rõ ràng.
Ý NGHĨA TRUYỆN “ĐẼO CÀY GIỮA ĐƯỜNG”
Truyện ngụ ngôn “Đẽo Cày Giữa Đường” không chỉ kể lại một câu chuyện đời thường của người thợ mộc làng quê, mà còn gửi gắm một bài học sâu sắc về lập trường, bản lĩnh và cách tiếp nhận ý kiến trong cuộc sống.
Người thợ mộc trong truyện không phải là kẻ lười biếng hay xấu xa. Trái lại, anh chăm chỉ, chịu khó lao động và luôn mong muốn làm ra một chiếc cày tốt để bán. Thế nhưng, chính sự thiếu chính kiến, không tin vào sự hiểu biết của bản thân đã khiến anh rơi vào thất bại. Anh nghe hết mọi lời góp ý, nhưng lại không biết chọn lọc, không phân biệt đâu là lời khuyên phù hợp, đâu chỉ là ý kiến chủ quan của người qua đường.
Qua đó, câu chuyện phê phán thói quen ba phải, dễ dao động, luôn chạy theo ý kiến số đông mà không tự mình suy xét. Trong cuộc sống, mỗi người đều có một cách nhìn khác nhau, xuất phát từ hoàn cảnh, kinh nghiệm và lợi ích riêng. Nếu chỉ nghe theo lời người khác một cách mù quáng, con người rất dễ đánh mất mục tiêu ban đầu, khiến công việc trở nên rối ren và cuối cùng không đạt được kết quả mong muốn.
Đồng thời, truyện cũng nhấn mạnh rằng lắng nghe không đồng nghĩa với làm theo tất cả. Biết tiếp thu ý kiến là điều cần thiết, nhưng quan trọng hơn là phải biết suy nghĩ độc lập, cân nhắc đúng sai, dựa trên hiểu biết, kinh nghiệm và thực tế của chính mình. Chỉ khi có lập trường rõ ràng, con người mới có thể biến lời góp ý thành sự hỗ trợ, thay vì để nó trở thành nguyên nhân dẫn đến thất bại.
Câu chuyện còn mang ý nghĩa cảnh tỉnh đối với những người làm việc thiếu mục tiêu và định hướng. Khi không xác định rõ mình đang làm gì và cần làm ra sao, con người rất dễ bị tác động bởi những lời khen chê bên ngoài, để rồi đánh mất giá trị của công sức và thời gian đã bỏ ra.
Bài học của “Đẽo Cày Giữa Đường” vì thế vẫn còn nguyên giá trị trong xã hội hiện đại. Dù là học tập, lao động hay cuộc sống thường ngày, mỗi người đều cần rèn luyện bản lĩnh, sự tự tin và khả năng chọn lọc thông tin. Có như vậy, ta mới vừa biết lắng nghe người khác, vừa giữ được con đường riêng của mình, để công việc đi đến kết quả trọn vẹn và bền vững.
Biên Tập: Mẫu Đơn
Nhận xét
Đăng nhận xét