Soạn Bài: Thánh Gióng

SOẠN BÀI: THÁNH GIÓNG

(Ngữ văn 6 – Tập 2 – Kết nối tri thức với cuộc sống)

I. GIỚI THIỆU CHUNG

1. Thể loại

  • Truyền thuyết:
    Là loại truyện dân gian kể về các nhân vật và sự kiện có liên quan đến lịch sử dân tộc, thường được nhân dân tưởng tượng, hư cấu thêm những yếu tố kì ảo nhằm thể hiện ước mơ, niềm tin và lí tưởng của cộng đồng.

2. Vị trí văn bản

  • Văn bản Thánh Gióng là một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam:

    • Thánh Gióng

    • Tản Viên Sơn Thánh

    • Chử Đồng Tử

    • Liễu Hạnh công chúa

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1. Tóm tắt văn bản

Ngày xưa, ở làng Gióng có hai vợ chồng nghèo hiếm muộn con. Một hôm, người vợ ướm thử chân mình vào vết chân khổng lồ ngoài ruộng rồi mang thai, sinh ra một cậu bé lên ba vẫn không biết nói, không biết cười, đặt đâu nằm đấy.

Khi giặc Ân xâm lược nước ta, nhà vua cho sứ giả đi khắp nơi tìm người tài cứu nước. Nghe tiếng loa, cậu bé bỗng cất tiếng nói, xin mẹ mời sứ giả vào và yêu cầu vua rèn cho mình ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt.

Ăn bao nhiêu cũng không no, cậu bé lớn nhanh như thổi, vươn vai trở thành tráng sĩ khổng lồ. Khi giặc đến, Gióng cưỡi ngựa sắt, đánh tan quân thù. Roi sắt gãy, Gióng nhổ tre ven đường quật giặc.

Sau khi chiến thắng, Gióng cưỡi ngựa bay thẳng lên trời. Nhân dân lập đền thờ, gọi là Phù Đổng Thiên Vương.

2. Bố cục văn bản

Văn bản có thể chia thành 4 phần:

  1. Từ đầu đến “đặt đâu thì nằm đấy”
    → Sự ra đời kì lạ của Thánh Gióng

  2. Tiếp theo đến “cứu nước”
    → Gióng cất tiếng nói, xin đánh giặc

  3. Tiếp theo đến “giặc tan”
    → Gióng lớn nhanh, ra trận đánh giặc Ân

  4. Phần còn lại
    → Gióng bay về trời, nhân dân thờ phụng

III. PHÂN TÍCH CHI TIẾT

1. Sự ra đời và tuổi thơ kì lạ của Thánh Gióng

  • Cha mẹ nghèo, hiền lành, sống nhân hậu.

  • Mẹ mang thai do ướm chân vào vết chân lạ → chi tiết kì ảo.

  • Gióng lên ba:

    • Không biết nói

    • Không biết cười

    • Không biết đi

➡️ Ý nghĩa:

  • Thể hiện quan niệm dân gian: người anh hùng không sinh ra bình thường.

  • Sự im lặng của Gióng là để chờ thời điểm cứu nước.

2. Thánh Gióng cất tiếng nói – ý thức trách nhiệm với đất nước

  • Gióng chỉ nói khi nghe tin giặc Ân xâm lược.

  • Lời nói đầu tiên không phải cho bản thân mà là:

    • Lo việc nước

    • Xin đánh giặc cứu dân

➡️ Ý nghĩa:

  • Thể hiện tinh thần yêu nước sâu sắc.

  • Khẳng định: khi Tổ quốc lâm nguy, sức mạnh dân tộc sẽ trỗi dậy.

3. Thánh Gióng lớn nhanh, ra trận đánh giặc

  • Gióng ăn bao nhiêu cũng không đủ → lớn nhanh như thổi.

  • Nhân dân:

    • Góp gạo

    • Góp cơm

    • Góp áo quần

➡️ Gióng là con của nhân dân, sức mạnh từ nhân dân mà ra.

  • Khi đánh giặc:

    • Cưỡi ngựa sắt

    • Dùng roi sắt

    • Khi roi gãy → nhổ tre đánh giặc

➡️ Ý nghĩa:

  • Vũ khí sắt: biểu trưng cho nền văn minh nông nghiệp, khát vọng sức mạnh.

  • Tre: hình ảnh quen thuộc của làng quê Việt Nam → bất cứ thứ gì cũng có thể trở thành vũ khí bảo vệ đất nước.

4. Thánh Gióng bay về trời – sự bất tử hóa người anh hùng

  • Gióng không nhận thưởng, không ở lại trần gian.

  • Cưỡi ngựa bay về trời.

➡️ Ý nghĩa:

  • Nhân dân tôn vinh Gióng là thánh.

  • Người anh hùng trở nên bất tử trong lòng dân tộc.

  • Thể hiện niềm tin: anh hùng cứu nước sẽ sống mãi cùng non sông.

IV. GIÁ TRỊ NỘI DUNG VÀ NGHỆ THUẬT

1. Giá trị nội dung

Văn bản Thánh Gióng:

  • Ca ngợi tinh thần yêu nước, chống giặc ngoại xâm.

  • Thể hiện khát vọng về người anh hùng cứu nước.

  • Khẳng định sức mạnh đoàn kết của toàn dân tộc.

  • Thể hiện lòng biết ơn và sự tôn kính của nhân dân đối với người có công với đất nước.

2. Giá trị nghệ thuật

  • Sử dụng nhiều chi tiết kì ảo, hoang đường.

  • Cốt truyện hấp dẫn, giàu cảm xúc.

  • Hình tượng nhân vật mang ý nghĩa biểu tượng lớn.

  • Ngôn ngữ mộc mạc, đậm chất dân gian.

V. Ý NGHĨA TRUYỆN (PHẦN RẤT QUAN TRỌNG)

Truyền thuyết Thánh Gióng gửi gắm nhiều bài học sâu sắc:

  • Mỗi con người sinh ra đều có trách nhiệm với quê hương, đất nước.

  • Khi Tổ quốc lâm nguy, tinh thần yêu nước sẽ đánh thức sức mạnh tiềm ẩn trong mỗi người.

  • Sức mạnh của dân tộc Việt Nam bắt nguồn từ sự đoàn kết của nhân dân.

  • Người anh hùng chân chính không vì danh lợi cá nhân mà vì nghĩa lớn của cộng đồng.

VI. TỔNG KẾT

  • Nội dung: Ca ngợi người anh hùng Thánh Gióng – biểu tượng cho sức mạnh, tinh thần yêu nước của dân tộc Việt Nam.

  • Nghệ thuật: Kết hợp hài hòa yếu tố hiện thực và kì ảo, mang đậm màu sắc dân gian.

Soạn Bài: Thánh Gióng - Chương trình Ngữ Văn Lớp 6, tập 2 - Bộ Kết Nối Tri Thức với Cuộc Sống.
GV. Mẫu Đơn

Nhận xét

Đăng nhận xét

Tìm Danh Mục Liên Quan

Hiện thêm