BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
Tạ Duy Anh
Em gái tôi tên là Kiều Phương, nhưng tôi quen gọi nó là Mèo bởi vì mặt nó luôn bị chính nó bôi bẩn. Nó vui vẻ chấp nhận cái tên tôi tặng cho và hơn thế, còn dùng để xưng hô với bạn bè. Mèo rất hay lục lọi các đồ vật với một sự thích thú đến khó chịu.
- Này, em không để chúng nó yên được à?
Nó vênh mặt:
- Mèo mà lại! Em không phá là được...
Một hôm tôi bắt gặp nó nhào một thứ bột gì đó đen sì, trông rất sợ, thỉnh thoảng lại bôi ra cổ tay. Trời ạ, thì ra nó chế thuốc vẽ. Thảo nào các đít xoong chảo bị nó cạo trắng cả. Tôi quyết định bí mật theo dõi em gái tôi. Sau khi có vẻ đã hài lòng, nó lôi trong túi ra ba bốn lọ nhỏ, cái màu đỏ, cái màu vàng, cái màu xanh lục,... đều do nó tự chế. Nó đưa mắt canh chừng rồi lại nhét tất cả vào túi sau khi cho màu đen nhọ nồi vào một cái lọ còn bỏ không.
Xong, nó vui vẻ chạy đi làm những việc bố mẹ tôi phân công, vừa làm vừa hát, có vẻ vui lắm.
Nhưng mọi bí mật của Mèo cuối cùng cũng bị bại lộ. Hôm đó, chú Tiến Lê - hoạ sĩ, bạn thân của bố tôi - đưa theo bé Quỳnh đến chơi. Vớ được bạn gái nó mừng quýnh lên. Hai đứa lôi nhau ra vườn. Tại đây Mèo đưa toàn bộ những bức tranh nó vẽ giấu ra cho bé Quỳnh xem. Chỉ thấy bé Quỳnh thỉnh thoảng lại reo lên khe khẽ. Lát sau bé Quỳnh chạy vào thì thầm gì đó với chú Tiến Lê khiến chú phải xin phép bố tôi theo bé Quỳnh ra vườn. Lúc đó, tôi đang mải mê với chiếc diều nên không biết có chuyện gì xảy ra. Chỉ thấy từ ngoài vườn trở vào, mặt chú Tiến Lê rạng rỡ lắm:
- Anh chị có phúc lớn rồi. Anh có biết con gái anh là một thiên tài hội hoạ không?
Chú trải sáu bức tranh do Mèo vẽ ra trước mặt bố tôi. Đến lượt bố tôi ngây người ra như không tin vào mắt mình.
- Con gái tôi vẽ đây ư? Chả lẽ lại đúng là nó, cái con Mèo hay lục lọi ấy?
Và ông không kìm được, ôm thốc Mèo lên:
- Ôi, con đã cho bố một bất ngờ quá lớn.
Mẹ tôi vừa về, kịp nghe và kịp chứng kiến tất cả, cũng không kìm được xúc động. Theo chú Tiến Lê thì những bức tranh của Mèo rất độc đáo, có thể đem đóng khung treo ở bất cứ phòng tranh nào. Bố mẹ tôi rất tin vào thẩm định của chú Tiến Lê. Chú còn hứa sẽ giúp em gái tôi để nó phát huy tài năng.
Kể từ hôm đó, mặc dù mọi chuyện vẫn như cũ trong căn nhà của chúng tôi, nhưng tôi luôn luôn cảm thấy mình bất tài nên bị đẩy ra ngoài. Những lúc ngồi bên bàn học, tôi chỉ muốn gục đầu xuống khóc.
Tôi chẳng tìm thấy ở tôi một năng khiếu gì. Và không hiểu vì sao tôi không thể thân với Mèo như trước kia được nữa. Chỉ cần một lỗi nhỏ ở nó là tôi gắt um lên.
Tôi quyết định làm một việc mà tôi vẫn coi khinh: xem trộm những bức tranh của Mèo. Dường như mọi thứ có trong ngôi nhà của chúng tôi đều được nó đưa vào tranh. Mặc dù nó vẽ bằng những nét to tướng, nhưng ngay cả cái bát múc cám lợn sứt một miếng, cũng trở nên ngộ nghĩnh. Con mèo vằn vào tranh nó, to hơn cả con hổ nhưng nét mặt lại vô cùng dễ mến. Có cảm tưởng nó biết mọi việc chúng tôi làm và lơ đi vì không chấp trẻ con.
Gấp lại những bức tranh của Mèo, tôi lén trút ra một tiếng thở dài...
Bố mẹ tôi hào hứng mua sắm cho em gái tôi tất cả những gì cần cho công việc vẽ. Chú Tiến Lê tặng “đồng nghiệp” hẳn một hộp màu ngoại xịn. Chỉ có mặt Mèo là không thay đổi. Lúc nào cũng lem nhem, bị tôi quát thì xịu xuống, miệng dẩu ra. Tôi từng thấy nó rất ngộ với vẻ mặt ấy. Nhưng đấy là trước kia. Bây giờ tôi cảm thấy nó như chọc tức tôi...
Rồi cả nhà - trừ tôi - vui như tết khi bé Phương, qua giới thiệu của chú Tiến Lê, được mời tham gia trại thi vẽ Quốc tế. Luật của cuộc thi là thí sinh phải vẽ một bức tranh theo đề tài tự chọn ngay trước mắt ban giám khảo. Trước khi đi thi, nó có vẻ cứ hay xét nét tôi, khiến tôi rất khó chịu. Nó nhập tâm lời dạy của chú Tiến Lê: “Cháu hãy vẽ cái gì thân thuộc nhất với cháu”. Một tuần sau em gái tôi trở về trong vòng tay dang sẵn của cả bố và mẹ tôi: Bức tranh của nó được trao giải nhất. Nó lao vào ôm cổ tôi, nhưng tôi viện cớ đang dở việc đẩy nhẹ nó ra. Tuy thế nó vẫn kịp thì thầm vào tai tôi: “Em muốn cả anh cũng đi nhận giải”.
Trong gian phòng lớn tràn ngập ánh sáng, những bức tranh của thí sinh treo kín bốn bức tường. Bố, mẹ tôi kéo tôi chen qua đám đông để xem bức tranh của Kiều Phương đã được đóng khung, lồng kính. Trong tranh, một chú bé đang ngồi nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh. Mặt chú bé như toả ra một ánh sáng rất lạ. Toát lên từ cặp mắt, tư thế ngồi của chú không chỉ sự suy tư mà còn rất mơ mộng nữa. Mẹ hồi hộp thì thầm vào tai tôi:
- Con có nhận ra con không?
Tôi giật sững người. Chẳng hiểu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ. Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ. Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi miên vào dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi”. Vậy mà dưới mắt tôi thì...
- Con đã nhận ra con chưa? - Mẹ vẫn rất hồi hộp.
Tôi không trả lời mẹ vì tôi muốn khóc quá. Bởi vì nếu nói được với mẹ, tôi sẽ nói rằng: “Không phải con đâu. Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em gái con đấy”.
(Tạ Duy Anh, Bản nhạc con đà điểu, NXB Kim Đồng, Hà Nội, 2016, tr. 45 - 50)
Giới thiệu tác giả – tác phẩm: “Bức tranh của em gái tôi”
1. Giới thiệu tác giả Tạ Duy Anh
Tạ Duy Anh là một trong những nhà văn tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại, đặc biệt nổi bật trong lĩnh vực sáng tác cho thiếu nhi và tuổi mới lớn.
Ông sinh năm 1959, quê tại Chương Mỹ, Hà Nội. Tuổi thơ của ông gắn liền với cuộc sống nông thôn nhiều khó khăn nhưng giàu tình cảm. Những trải nghiệm trong cuộc sống đã trở thành nguồn cảm hứng quan trọng giúp ông xây dựng nên nhiều tác phẩm giàu giá trị nhân văn.
Tạ Duy Anh bắt đầu sáng tác từ khá sớm và nhanh chóng khẳng định vị trí của mình trong nền văn học đương đại. Văn phong của ông thường giản dị, gần gũi nhưng sâu sắc, chú trọng khai thác đời sống tâm lí con người, đặc biệt là thế giới nội tâm của trẻ em và thanh thiếu niên. Các sáng tác của ông không chỉ kể chuyện mà còn gợi ra nhiều suy ngẫm về nhân cách, tình cảm gia đình, lòng nhân hậu và cách con người nhìn nhận chính mình.
Nhiều tác phẩm của Tạ Duy Anh đã để lại dấu ấn trong lòng bạn đọc như:
-
Bản nhạc con đà điểu
-
Đi tìm nhân vật
-
Lão Khổ
Trong số các sáng tác dành cho thiếu nhi, truyện ngắn Bức tranh của em gái tôi được xem là một tác phẩm tiêu biểu, thường được đưa vào chương trình học ở nhà trường vì ý nghĩa giáo dục sâu sắc.
2. Giới thiệu tác phẩm “Bức tranh của em gái tôi”
Bức tranh của em gái tôi là một truyện ngắn đặc sắc viết về tình cảm gia đình, đặc biệt là tình cảm giữa anh và em trong một gia đình nhỏ.
Tác phẩm được in trong tập truyện Bản nhạc con đà điểu, do Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành. Truyện kể theo ngôi thứ nhất, nhân vật “tôi” chính là người anh trai trong gia đình. Qua lời kể của nhân vật này, câu chuyện hiện lên chân thực, tự nhiên và giàu cảm xúc.
Nhân vật trung tâm của truyện là Kiều Phương, một cô bé có biệt danh là Mèo. Em gái của nhân vật “tôi” là một cô bé hồn nhiên, tinh nghịch, thích vẽ và có năng khiếu hội họa đặc biệt. Ban đầu, người anh không hề nhận ra tài năng của em, thậm chí còn khó chịu với những trò nghịch ngợm của em gái.
Khi tài năng hội họa của Kiều Phương được phát hiện và được mọi người khen ngợi, người anh dần nảy sinh tâm trạng tự ti, mặc cảm và ghen tị. Cậu cảm thấy mình kém cỏi và bị lu mờ trước sự tài giỏi của em gái. Chính vì thế, tình cảm giữa hai anh em trở nên xa cách.
Tuy nhiên, bước ngoặt của câu chuyện xảy ra khi Kiều Phương tham gia một cuộc thi vẽ quốc tế và đoạt giải nhất. Bức tranh đạt giải của cô bé có tên “Anh trai tôi”. Trong bức tranh ấy, người anh hiện lên với hình ảnh đẹp đẽ, trong sáng và đáng kính trọng.
Khi nhìn thấy bức tranh đó, nhân vật “tôi” bỗng nhận ra tấm lòng trong sáng, nhân hậu của em gái. Dù người anh từng ghen tị và có thái độ lạnh nhạt, nhưng trong mắt em, anh vẫn là người anh đáng yêu và đáng tự hào. Khoảnh khắc ấy khiến người anh ngỡ ngàng, xúc động, hãnh diện nhưng cũng vô cùng xấu hổ vì đã có những suy nghĩ ích kỉ.
3. Giá trị nội dung của tác phẩm
Truyện ngắn “Bức tranh của em gái tôi” mang nhiều ý nghĩa sâu sắc.
Trước hết, tác phẩm ca ngợi tình cảm trong sáng, nhân hậu của trẻ em, đặc biệt là tình cảm yêu thương của người em dành cho anh trai. Kiều Phương dù bị anh gắt gỏng, xa lánh nhưng vẫn giữ trong lòng sự yêu thương và trân trọng đối với anh.
Bên cạnh đó, truyện còn thể hiện bài học về cách nhìn nhận và vượt qua lòng ghen tị. Thông qua sự thay đổi tâm lí của nhân vật người anh, tác giả cho thấy con người đôi khi dễ rơi vào sự ích kỉ, ganh ghét khi thấy người khác thành công. Tuy nhiên, nếu biết nhìn lại bản thân và nhận ra giá trị tốt đẹp của người khác, con người sẽ trưởng thành hơn về nhân cách.
Ngoài ra, tác phẩm còn nhấn mạnh vẻ đẹp của tâm hồn trong trẻo, lòng nhân hậu và sự vị tha, những phẩm chất đáng quý trong cuộc sống.
4. Giá trị nghệ thuật
Truyện có nhiều đặc sắc nghệ thuật nổi bật:
-
Cách kể chuyện tự nhiên, chân thực, thông qua lời kể của nhân vật “tôi”.
-
Miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, đặc biệt là diễn biến tâm trạng phức tạp của người anh: từ khó chịu, ghen tị đến ngỡ ngàng, hối hận.
-
Xây dựng nhân vật đối lập: người anh có những suy nghĩ ích kỉ, còn cô em gái lại hồn nhiên và nhân hậu.
-
Tình huống truyện bất ngờ nhưng hợp lí, đặc biệt ở chi tiết bức tranh “Anh trai tôi” – chi tiết mang ý nghĩa thức tỉnh nhân vật.
5. Kết luận
Có thể nói, Bức tranh của em gái tôi là một truyện ngắn giàu giá trị nhân văn của Tạ Duy Anh. Tác phẩm không chỉ kể một câu chuyện cảm động về tình anh em mà còn gửi gắm bài học sâu sắc về lòng nhân hậu, sự bao dung và cách con người vượt qua những cảm xúc tiêu cực trong chính mình.
Qua câu chuyện giản dị nhưng giàu ý nghĩa này, người đọc nhận ra rằng: điều đẹp đẽ nhất trong cuộc sống không chỉ là tài năng, mà còn là tấm lòng trong sáng và tình yêu thương dành cho người khác.
Bức Tranh Của Em Gái Tôi - Tạ Duy Anh
Chương Trình Ngữ Văn Lớp 6, Tập 1 - Bộ Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống.
Soạn Bài: Mẫu Đơn.
Nhận xét
Đăng nhận xét