BÀI 7. QUYỀN NĂNG CỦA NGƯỜI KỂ CHUYỆN
VIẾT: VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ MỘT TÁC PHẨM VĂN HỌC
(Chủ Đề và Nhân Vật Trong Tác Phẩm Truyện)
Trang 61, Ngữ Văn Lớp 10, Tập 2 - Bộ Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống.
Yêu cầu
- Giới thiệu được những thông tin khái quát về tác giả, tác phẩm.
- Nêu được nhận xét khái quát về giá trị của tác phẩm.
- Nêu được nét riêng về chủ đề của tác phẩm.
- Phân tích được mối quan hệ gắn kết giữa chủ đề và các nhân vật trong tác phẩm (chủ đề đã chi phối sự lựa chọn, miêu tả nhân vật như thế nào; nhân vật đã phát triển và khơi sâu chủ đề ra sao;…).
- Đánh giá khái quát về thành công hay hạn chế của tác phẩm nhìn từ mối quan hệ giữa chủ đề và nhân vật.
- Phát biểu được tác động của chủ đề tác phẩm, nhân vật trong tác phẩm đối với bản thân.
BÀI VĂN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ TẬP TRUYỆN NGẮN VANG BÓNG MỘT THỜI – NGUYỄN TUÂN
Nguyễn Tuân là một trong những nhà văn lớn của nền văn học Việt Nam hiện đại, nổi tiếng với phong cách nghệ thuật độc đáo, tài hoa và uyên bác. Ông được mệnh danh là “người suốt đời đi tìm cái đẹp”, luôn trân trọng, nâng niu những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Trước Cách mạng tháng Tám, Nguyễn Tuân viết nhiều tác phẩm mang cảm hứng hoài cổ, trong đó nổi bật nhất là tập truyện ngắn Vang bóng một thời (1940). Tập truyện không chỉ là bức tranh sinh động về xã hội Việt Nam cuối thời phong kiến mà còn là lời ngợi ca vẻ đẹp tinh thần của con người xưa, đồng thời thể hiện thái độ nuối tiếc trước sự tàn phai của những giá trị văn hóa truyền thống.
Trước hết, Vang bóng một thời có giá trị lớn về nội dung và nghệ thuật. Về nội dung, tác phẩm tái hiện một thời “vang bóng” của nền văn hóa phong kiến với những phong tục, thú chơi tao nhã, lối sống thanh cao của tầng lớp nho sĩ, sĩ phu. Qua đó, Nguyễn Tuân bộc lộ tình cảm trân trọng, tiếc nuối trước sự suy tàn của những giá trị văn hóa cổ truyền khi xã hội bước sang thời hiện đại. Về nghệ thuật, tập truyện thể hiện phong cách Nguyễn Tuân rất rõ: ngôn ngữ giàu tính tạo hình, giàu chất văn hóa, sử dụng nhiều từ Hán Việt cổ kính, kết hợp với giọng điệu trang trọng, cổ kính, mang đậm sắc thái hoài niệm. Những trang văn của ông không chỉ kể chuyện mà còn như những áng tùy bút nghệ thuật, đầy chất tài hoa và tinh tế.
Một nét riêng nổi bật về chủ đề của Vang bóng một thời là cảm hứng hoài cổ và ý thức gìn giữ vẻ đẹp văn hóa truyền thống. Tác phẩm không chỉ kể lại những câu chuyện về những con người tài hoa mà còn tái hiện cả một thế giới tinh thần đã lùi vào dĩ vãng: thú chơi trà, chơi chữ, chơi hoa, thưởng thức thiên nhiên, trọng lễ nghĩa, trọng nhân cách. Nguyễn Tuân nhìn quá khứ bằng con mắt thẩm mỹ, coi đó là một “thời vàng son” của văn hóa dân tộc. Qua đó, ông thể hiện quan niệm thẩm mỹ độc đáo: cái đẹp gắn với tài hoa, nhân cách, khí phách con người; cái đẹp không chỉ tồn tại trong nghệ thuật mà còn trong cách sống, cách ứng xử.
Chủ đề ấy đã chi phối mạnh mẽ việc lựa chọn và miêu tả nhân vật trong tác phẩm. Các nhân vật trong Vang bóng một thời thường là những con người tài hoa, có thú chơi thanh cao, có nhân cách đáng trân trọng. Chẳng hạn, Huấn Cao trong “Chữ người tử tù” là người nghệ sĩ tài hoa, có khí phách hiên ngang và tâm hồn cao đẹp; cụ Huấn, cụ Thượng, cụ Kép, cụ Sáu… trong các truyện khác đều là những con người am hiểu nghệ thuật, sống theo lối cổ kính, coi trọng phẩm giá hơn vật chất. Nguyễn Tuân không chú ý khắc họa những nhân vật tầm thường, mà tập trung vào những “con người đẹp một cách khác thường”, bởi ông muốn thông qua họ để làm nổi bật vẻ đẹp của một thời văn hóa đã qua.
Ngược lại, chính các nhân vật cũng góp phần làm sâu sắc và phát triển chủ đề của tác phẩm. Thông qua cuộc đời, hành động, lời nói và tâm hồn của họ, chủ đề hoài cổ và ý thức gìn giữ cái đẹp được thể hiện một cách sinh động. Huấn Cao với việc cho chữ trong cảnh ngục tù tối tăm đã khẳng định chiến thắng của cái đẹp và nhân cách trước bạo lực và tăm tối. Các nhân vật nho sĩ khác dù sống trong cảnh suy tàn của thời thế vẫn giữ được phong thái ung dung, tao nhã, chứng tỏ vẻ đẹp văn hóa không dễ bị xóa nhòa bởi sự thay đổi của xã hội. Như vậy, nhân vật không chỉ là người kể chuyện mà còn là biểu tượng cho một thời đại, một nền văn hóa và một quan niệm thẩm mỹ.
Nhìn từ mối quan hệ giữa chủ đề và nhân vật, có thể thấy Vang bóng một thời là một tác phẩm rất thành công. Nguyễn Tuân đã thống nhất được tư tưởng chủ đề với hệ thống nhân vật, tạo nên một thế giới nghệ thuật mang tính thẩm mỹ cao. Tuy nhiên, tác phẩm cũng có một số hạn chế nhất định: cảm hứng hoài cổ đôi khi mang màu sắc bảo thủ, ít phản ánh đời sống của quần chúng nhân dân, chủ yếu tập trung vào tầng lớp nho sĩ và những thú chơi tao nhã. Điều đó khiến tác phẩm có phần xa rời thực tiễn xã hội đương thời. Dẫu vậy, hạn chế này không làm giảm giá trị nghệ thuật và tư tưởng của tác phẩm mà chỉ thể hiện rõ cá tính sáng tác của Nguyễn Tuân.
Đối với bản thân em, Vang bóng một thời để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Tác phẩm giúp em hiểu hơn về những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, từ đó thêm trân trọng quá khứ và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa. Những nhân vật tài hoa, có nhân cách cao đẹp trong tác phẩm khiến em suy nghĩ về cách sống, về việc giữ gìn phẩm giá và cái đẹp trong cuộc sống hiện đại. Đồng thời, phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân cũng giúp em cảm nhận được vẻ đẹp của tiếng Việt và giá trị của văn chương trong việc lưu giữ ký ức văn hóa dân tộc.
Tóm lại, Vang bóng một thời là một tập truyện ngắn đặc sắc, tiêu biểu cho phong cách Nguyễn Tuân trước Cách mạng. Với chủ đề hoài cổ, hệ thống nhân vật tài hoa, ngôn ngữ nghệ thuật tinh tế, tác phẩm không chỉ là bức tranh về một thời đã qua mà còn là lời nhắc nhở về việc trân trọng và bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam.
Viết Bài Văn Nghị Luận Phân Tích, Đánh Giá Tập Truyện Ngắn "Vang Bóng Một Thời" - Nguyễn Tuân
Trang 61, Ngữ Văn Lớp 10, Tập 2 - Bộ Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống.
Soạn bài: Mẫu Đơn.
Nhận xét
Đăng nhận xét