SOẠN BÀI: CÂY TRE VIỆT NAM – THÉP MỚI
I. TÁC GIẢ – TÁC PHẨM
1. Tác giả Thép Mới
Thép Mới (1925 – 1991), tên thật là Hà Văn Lộc, quê ở Nam Định. Ông là nhà báo, nhà văn nổi tiếng của nền văn học Việt Nam hiện đại.
Thép Mới tham gia cách mạng từ sớm, hoạt động trong lĩnh vực báo chí và văn học, là một cây bút chính luận, bút kí sắc sảo, giàu cảm xúc và mang tính chiến đấu cao.
Văn phong của ông vừa giàu chất trữ tình, vừa hùng hồn, thể hiện rõ tình yêu đất nước, niềm tự hào dân tộc và niềm tin vào con người Việt Nam.
Một số tác phẩm tiêu biểu: Cây tre Việt Nam, Cột mốc trên đường biên giới, Bài học giữ nước, cùng nhiều bài báo chính luận nổi tiếng.
2. Tác phẩm “Cây tre Việt Nam”
-
Hoàn cảnh sáng tác: viết năm 1955, sau chiến thắng Điện Biên Phủ, khi miền Bắc bước vào thời kì xây dựng đất nước.
-
Thể loại: bút kí – chính luận.
-
Phương thức biểu đạt: miêu tả, biểu cảm, nghị luận.
-
Chủ đề: Ca ngợi cây tre – biểu tượng cho thiên nhiên, văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
1. Bố cục
Có thể chia văn bản thành 3 phần chính:
2. Nội dung chính của văn bản
a. Cây tre – người bạn thân của người Việt
Tác giả khẳng định cây tre là loài cây thân thuộc nhất với người Việt Nam, có mặt khắp mọi miền đất nước: tre Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre Điện Biên Phủ, lũy tre làng quê…
Tre có sức sống bền bỉ, dễ thích nghi, mọc ở đâu cũng sống, cũng xanh tốt. Dáng tre mộc mạc, giản dị, thẳng thắn, thanh cao – giống như phẩm chất con người Việt Nam.
Tre gắn bó với con người từ lao động đến sinh hoạt: dựng nhà, làm công cụ, làm đồ dùng, làm đồ chơi trẻ em, từ chiếc nôi tre lúc sinh ra đến giường tre khi về già. Tre thực sự là “người nhà” của người nông dân Việt Nam.
b. Cây tre trong lao động và đời sống văn hóa
-
Bóng tre che mát làng quê
-
Tiếng sáo tre, cánh diều tre
-
Điệu múa sạp tre
-
Tre trong phong tục, văn hóa, thơ ca dân gian
Tre trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa dân tộc Việt Nam, gắn liền với truyền thống làng quê và đời sống tâm hồn người dân.
c. Cây tre trong chiến đấu – biểu tượng anh hùng
Trong chiến tranh, tre không chỉ là vật liệu mà còn là vũ khí chiến đấu: gậy tre, chông tre, cọc tre…
Tre cùng nhân dân chống giặc, bảo vệ làng xóm, bảo vệ đất nước. Tác giả gọi tre là:
-
“Anh hùng lao động”
-
“Anh hùng chiến đấu”
Qua đó, cây tre trở thành biểu tượng cho tinh thần bất khuất, kiên cường, không khuất phục trước kẻ thù của dân tộc Việt Nam.
d. Cây tre trong tương lai và ý nghĩa biểu tượng
Tác giả tin rằng dù đất nước phát triển với sắt thép, xi măng, tre vẫn mãi gắn bó với con người Việt Nam.
Tre tượng trưng cho những phẩm chất cao đẹp:
-
Ngay thẳng
-
Thủy chung
-
Bền bỉ
-
Can đảm
-
Kiên cường
-
Gắn bó với quê hương
Cây tre trở thành biểu tượng cao quý của dân tộc Việt Nam.
III. GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT
1. Ngôn ngữ giàu hình ảnh và cảm xúc
Tác giả sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật như:
-
Nhân hóa: tre như con người, có tính cách, phẩm chất.
-
So sánh, ẩn dụ: tre tượng trưng cho con người Việt Nam.
-
Điệp ngữ: “Tre với người…”, “Tre là…” tạo giọng điệu hùng hồn.
2. Giọng văn trữ tình – chính luận
Giọng văn vừa tha thiết, vừa hùng hồn, mang tính ca ngợi, tự hào, tạo sức thuyết phục mạnh mẽ.
3. Kết cấu chặt chẽ
Tác phẩm phát triển theo trình tự:
-
Tre trong đời sống
-
Tre trong chiến đấu
-
Tre trong văn hóa và tương lai
Cách kết cấu này giúp hình tượng cây tre ngày càng lớn lao, mang ý nghĩa biểu tượng dân tộc.
IV. Ý NGHĨA VÀ GIÁ TRỊ TƯ TƯỞNG
“Cây tre Việt Nam” không chỉ là bài bút kí về một loài cây mà còn là bản ca ngợi đất nước và con người Việt Nam.
Qua hình ảnh cây tre, tác giả thể hiện:
-
Tình yêu quê hương, đất nước
-
Niềm tự hào dân tộc
-
Niềm tin vào tương lai dân tộc Việt Nam
Tác phẩm góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước và ý thức giữ gìn truyền thống văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ.
V. GHI NHỚ (KIẾN THỨC TRỌNG TÂM)
-
Cây tre Việt Nam là bài bút kí – chính luận đặc sắc của Thép Mới.
-
Cây tre là biểu tượng cho thiên nhiên, văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam.
-
Tác phẩm có giọng văn hùng hồn, giàu cảm xúc, sử dụng nhiều biện pháp tu từ.
-
Nội dung thể hiện lòng tự hào dân tộc và niềm tin vào tương lai đất nước.
VI. LUYỆN TẬP – CÂU HỎI ÔN TẬP
-
Nêu hoàn cảnh sáng tác và thể loại của bài “Cây tre Việt Nam”.
-
Trình bày bố cục của văn bản.
-
Phân tích vai trò của cây tre trong đời sống con người Việt Nam.
-
Vì sao nói cây tre là biểu tượng của dân tộc Việt Nam?
-
Nêu những đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.
KẾT LUẬN
Bài bút kí “Cây tre Việt Nam” của Thép Mới là một tác phẩm giàu giá trị nội dung và nghệ thuật. Hình ảnh cây tre trong tác phẩm không chỉ là loài cây quen thuộc mà còn trở thành biểu tượng cao đẹp của dân tộc Việt Nam – tượng trưng cho tinh thần bất khuất, thủy chung, bền bỉ và giàu truyền thống văn hóa.
Soạn Bài: "Cây Tre Việt Nam" - Thép Mới
Chương Trình Ngữ Văn Lớp 6, Tập 1 - Bộ Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống.
GV.Mẫu Đơn
Nhận xét
Đăng nhận xét