Ông Đồ
Vũ Đình Liên
Bài thơ “Ông đồ” của Vũ Đình Liên là một khúc trầm buồn, lặng lẽ mà day dứt về số phận con người trong dòng chảy nghiệt ngã của thời gian. Đọc bài thơ, ta không chỉ bắt gặp hình ảnh một ông đồ già ngồi bên phố Tết, mà còn thấy thấp thoáng cả một thời văn hóa cũ đang dần phai nhạt, bị lãng quên giữa nhịp sống đổi thay.
Mở đầu bài thơ là khung cảnh mùa xuân quen thuộc: “Mỗi năm hoa đào nở”. Hoa đào – biểu tượng của Tết, của sự sum họp và khởi đầu mới – hiện lên tươi tắn, rực rỡ. Trong không gian ấy, hình ảnh ông đồ già xuất hiện thật tự nhiên, thân thuộc. Ông ngồi đó, với mực Tàu, giấy đỏ, với tài hoa của đôi bàn tay viết chữ đẹp, từng là niềm ngưỡng mộ của bao người qua lại. Những câu thơ gợi lên một thời vang bóng, khi chữ nghĩa được trân trọng, khi người cho chữ được nâng niu như người giữ gìn hồn cốt văn hóa dân tộc. Cái tài của ông đồ không chỉ nằm ở nét chữ đẹp, mà còn ở vẻ đẹp tinh thần, ở sự tôn nghiêm của chữ nghĩa: “Như phượng múa, rồng bay”.
Thế nhưng, niềm vui ấy không kéo dài. Dòng thời gian trôi đi âm thầm mà khắc nghiệt. “Nhưng mỗi năm mỗi vắng” – chỉ một câu thơ ngắn mà gói trọn nỗi buồn dài dằng dặc. Người thuê viết thưa dần, rồi mất hẳn. Không gian vẫn là giấy đỏ, mực Tàu, nhưng sắc đỏ không còn thắm, mực không còn được mài lên cho những nét chữ bay bổng. Những vật vô tri dường như cũng mang tâm trạng con người: “Giấy đỏ buồn không thắm / Mực đọng trong nghiên sầu…”. Nỗi buồn của ông đồ đã lan sang cả cảnh vật, khiến bức tranh xuân vốn rực rỡ trở nên héo hắt, u hoài.
Hình ảnh ông đồ ngồi đó, lặng lẽ giữa dòng người vô tâm, là hình ảnh khiến người đọc không khỏi xót xa. Ông vẫn hiện diện, nhưng dường như đã trở thành vô hình trước mắt cuộc đời. Lá vàng rơi trên giấy, mưa bụi bay ngoài trời – tất cả đều nhuốm màu tàn phai, lạnh lẽo. Con người từng được tôn vinh nay bị bỏ quên, giá trị từng được trân trọng nay không còn chỗ đứng trong xã hội mới. Đó không chỉ là nỗi buồn của riêng ông đồ, mà là nỗi buồn của cả một lớp người, một nền văn hóa cũ đang dần lùi vào dĩ vãng.
Đến khổ thơ cuối, nỗi buồn ấy được đẩy lên thành nỗi day dứt khôn nguôi. “Năm nay đào lại nở / Không thấy ông đồ xưa”. Hoa đào vẫn nở, mùa xuân vẫn về, nhưng con người gắn liền với mùa xuân năm nào đã biến mất. Câu hỏi “Hồn ở đâu bây giờ?” vang lên như một tiếng thở dài, một lời tự vấn đầy ám ảnh. Đó không chỉ là câu hỏi dành cho ông đồ, mà còn là câu hỏi dành cho những giá trị tinh thần của quá khứ: chúng đã đi đâu, có còn tồn tại trong lòng người hôm nay hay không?
“Ông đồ” không hề bi lụy, không kêu than, nhưng chính sự lặng lẽ ấy lại khiến bài thơ trở nên sâu sắc và ám ảnh. Bằng giọng thơ nhẹ nhàng, hình ảnh giản dị mà giàu sức gợi, Vũ Đình Liên đã gửi gắm niềm thương cảm chân thành đối với con người và văn hóa cũ, đồng thời nhắc nhở chúng ta biết trân trọng những giá trị tinh thần của dân tộc. Bài thơ khép lại, nhưng dư âm buồn thương vẫn còn đọng mãi, như một lời nhắc khẽ: giữa những đổi thay không ngừng của cuộc sống, đừng để những giá trị đẹp đẽ bị rơi vào quên lãng.
Thơ Hay Về Tết và Sự Xum Vầy (Tết Xưa)
Nhận xét
Đăng nhận xét