CỔ TÍCH VIỆT NAM – SỰ TÍCH CHÚ CUỘI CUNG TRĂNG
Ngày xưa ở một miền nọ có một người tiều phu tên là Cuội. Một hôm, như lệ thường, Cuội vác rìu vào rừng sâu tìm cây mà chặt. Khi đến gần một con suối nhỏ, Cuội bỗng giật mình trông thấy một cái hang cọp. Nhìn trước nhìn sau anh chỉ thấy có bốn con cọp con đang vờn nhau. Cuội liền xông đến vung rìu bổ cho mỗi con một nhát lăn quay trên mặt đất. Nhưng vừa lúc đó, cọp mẹ cũng về tới nơi. Nghe tiếng gầm kinh hồn ở sau lưng, Cuội chỉ kịp quẳng rìu leo thoắt lên ngọn một cây cao.
Từ trên nhìn xuống, Cuội thấy cọp mẹ lồng lộn trước đàn con đã chết. Nhưng chỉ một lát, cọp mẹ lẳng lặng đi đến một gốc cây gần chỗ Cuội ẩn, đớp lấy một ít lá rồi trở về nhai và mớm cho con. Chưa đầy ăn giập miếng trầu, bốn con cọp con đã vẫy đuôi sống lại, khiến cho Cuội vô cùng sửng sốt. Chờ cho cọp mẹ tha con đi nơi khác, Cuội mới lần xuống tìm đến cây lạ kia đào gốc vác về.
Dọc đường gặp một ông lão ăn mày nằm chết vật trên bãi cỏ, Cuội liền đặt gánh xuống, không ngần ngại, bứt ngay mấy lá nhai và mớm cho ông già! Mầu nhiệm làm sao, mớm vừa xong, ông lão đã mở mắt ngồi dậy. Thấy có cây lạ, ông lão liền hỏi chuyện. Cuội thực tình kể lại đầu đuôi. Nghe xong ông lão kêu lên:
– Trời ơi! Cây này chính là cây có phép “cải tử hoàn sinh” đây. Thật là trời cho con để cứu giúp thiên hạ. Con hãy chăm sóc cho cây nhưng nhớ đừng tưới bằng nước bẩn mà cây bay lên trời đó!
Nói rồi ông lão chống gậy đi. Còn Cuội thì gánh cây về nhà trồng ở góc vườn phía đông, luôn luôn nhớ lời ông lão dặn, ngày nào cũng tưới bằng nước giếng trong.
Từ ngày có cây thuốc quý, Cuội cứu sống được rất nhiều người. Hễ nghe nói có ai nhắm mắt tắt hơi là Cuội vui lòng mang lá cây đến tận nơi cứu chữa. Tiếng đồn Cuội có phép lạ lan đi khắp nơi.
Một hôm, Cuội lội qua sông gặp xác một con chó chết trôi. Cuội vớt lên rồi giở lá trong mình ra cứu chữa cho chó sống lại. Con chó quấn quít theo Cuội, tỏ lòng biết ơn. Từ đấy, Cuội có thêm một con vật tinh khôn làm bạn.
Một lần khác, có lão nhà giàu ở làng bên hớt hải chạy đến tìm Cuội, vật nài xin Cuội cứu cho con gái mình vừa sẩy chân chết đuối. Cuội vui lòng theo về nhà, lấy lá chữa cho. Chỉ một lát sau, mặt cô gái đang tái nhợt bỗng hồng hào hẳn lên, rồi sống lại. Thấy Cuội là người cứu sống mình, cô gái xin làm vợ chàng. Lão nhà giàu cũng vui lòng gả con cho Cuội.
Vợ chồng Cuội sống với nhau thuận hòa, êm ấm thì thốt nhiên một hôm, trong khi Cuội đi vắng, có bọn giặc đi qua nhà Cuội. Biết Cuội có phép cải tử hoàn sinh, chúng quyết tâm chơi ác. Chúng bèn giết vợ Cuội, cố ý moi ruột người đàn bà vứt xuống sông, rồi mới kéo nhau đi. Khi Cuội trở về thì vợ đã chết từ bao giờ, mớm bao nhiêu lá vẫn không công hiệu, vì không có ruột thì làm sao mà sống được.
Thấy chủ khóc thảm thiết, con chó lại gần xin hiến ruột mình thay vào ruột vợ chủ. Cuội chưa từng làm thế bao giờ, nhưng cũng liều mượn ruột chó thay ruột người xem sao. Quả nhiên người vợ sống lại và vẫn trẻ đẹp như xưa. Thương con chó có nghĩa, Cuội bèn nặn thử một bộ ruột bằng đất, rồi đặt vào bụng chó, chó cũng sống lại. Vợ với chồng, người với vật lại càng quấn quít với nhau hơn xưa.
Nhưng cũng từ đấy, tính nết vợ Cuội tự nhiên thay đổi hẳn. Hễ nói đâu là quên đó, làm cho Cuội lắm lúc bực mình. Ðã không biết mấy lần, chồng dặn vợ: “Có đái thì đái bên Tây, chớ đái bên Ðông, cây dông lên trời!”. Nhưng vợ Cuội hình như lú ruột, lú gan, vừa nghe dặn xong đã quên biến ngay.
Một buổi chiều, chồng còn đi rừng kiếm củi chưa về, vợ ra vườn sau, không còn nhớ lời chồng dặn, cứ nhằm vào gốc cây quý mà đái. Không ngờ chị ta vừa đái xong thì mặt đất chuyển động, cây đảo mạnh, gió thổi ào ào. Cây đa tự nhiên bật gốc, lững thững bay lên trời.
Vừa lúc đó thì Cuội về đến nhà. Thấy thế, Cuội hốt hoảng vứt gánh củi, nhảy bổ đến, toan níu cây lại. Nhưng cây lúc ấy đã rời khỏi mặt đất lên quá đầu người. Cuội chỉ kịp móc rìu vào rễ cây, định lôi cây xuống, nhưng cây vẫn cứ bốc lên, không một sức nào cản nổi. Cuội cũng nhất định không chịu buông, thành thử cây kéo cả Cuội bay vút lên đến cung trăng.
Từ đấy Cuội ở luôn cung trăng với cả cái cây quý của mình. Mỗi năm cây chỉ rụng xuống biển có một lá. Bọn cá heo đã chực sẵn, khi lá xuống đến mặt nước là chúng tranh nhau đớp lấy, coi như món thuốc quý để cứu chữa cho tộc loại chúng. Nhìn lên mặt trăng, người ta thấy một vết đen rõ hình một cây cổ thụ có người ngồi dưới gốc, người ta gọi cái hình ấy là hình chú Cuội ngồi gốc cây đa….
Ý NGHĨA CỦA TRUYỆN CỔ TÍCH “CHÚ CUỘI CUNG TRĂNG”
Câu chuyện cổ tích “Chú Cuội cung trăng” từ lâu đã là một phần không thể thiếu trong ký ức tuổi thơ của bao thế hệ người Việt. Truyện không chỉ là lời giải thích dân gian cho hình ảnh “vết đen hình cây đa” trên mặt trăng mỗi khi trăng tròn, mà còn mang trong mình những tầng ý nghĩa sâu xa về đạo lý sống, lòng nhân ái, tình nghĩa, trách nhiệm và cả sự trăn trở về những điều mất còn trong cuộc đời.
1. Lòng nhân hậu và tình yêu thương con người
Ngay từ những dòng đầu tiên, Cuội hiện lên là một chàng tiều phu giản dị, mộc mạc nhưng vô cùng nhân hậu. Việc Cuội cứu đàn hổ con bằng tất cả sự dũng cảm và lòng trắc ẩn, rồi lại cứu sống ông lão ăn mày bên đường không chút do dự, đã cho thấy tấm lòng của một con người sẵn sàng giúp đỡ người khác vô điều kiện. Đặc biệt, khi Cuội có được cây thuốc quý có khả năng “cải tử hoàn sinh”, cậu đã không giấu diếm hay giữ cho riêng mình mà chia sẻ rộng rãi để cứu giúp dân lành.
Trong xã hội hiện đại hôm nay, giữa những bon chen và tính toán, câu chuyện của Cuội như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng về lòng nhân ái – về việc sống không chỉ vì bản thân, mà còn vì cộng đồng, vì những người yếu thế đang cần một bàn tay đưa ra.
2. Trách nhiệm và lòng thủy chung đáng quý
Điểm đặc biệt đáng trân trọng ở Cuội không chỉ là lòng tốt, mà còn là tinh thần trách nhiệm và lòng thủy chung hiếm có. Khi cây đa quý – vốn là linh hồn của sự sống và hy vọng – bắt đầu bay lên do sai lầm của vợ, Cuội không oán trách, không bỏ mặc mà liều mình níu giữ, quyết không buông tay, dù biết rằng hành động ấy có thể khiến mình rời xa mặt đất mãi mãi.
Hình ảnh Cuội ôm chặt gốc cây, bay vút lên trời mà không rời tay đã trở thành một biểu tượng cảm động cho sự thủy chung, cho việc biết giữ gìn và bảo vệ những điều quý giá, dẫu có phải đánh đổi cả cuộc đời.
3. Sự hy sinh và nghĩa tình sâu nặng
Chi tiết cảm động nhất của truyện là sự hy sinh của con chó trung thành. Khi vợ Cuội bị giặc giết hại và ruột bị moi mất, chính con chó đã tình nguyện hiến ruột mình để cứu chủ nhân – một hành động đầy nghĩa khí khiến người đọc không khỏi rưng rưng. Sau đó, chính Cuội cũng không ngại hi sinh, nặn bộ ruột đất cho chó để cứu lại người bạn trung thành.
Câu chuyện ấy dạy ta rằng nghĩa tình không chỉ tồn tại giữa người với người, mà còn giữa con người và muôn loài, rằng sự sống không chỉ được gìn giữ bằng thuốc tiên, mà còn bằng tình thương, bằng những hy sinh thầm lặng.
4. Bài học về hậu quả của sự cẩu thả, vô tâm
Dù Cuội là người tốt, nhưng cuộc đời của cậu lại không trọn vẹn. Bi kịch xảy ra bắt nguồn từ sự vô tâm, đãng trí của người vợ – vốn đã có thay đổi sau khi sống lại với bộ ruột chó. Chi tiết “đái vào gốc cây phía Đông” tưởng như hài hước lại ẩn chứa bài học về sự lơ đãng, thiếu tôn trọng lời dặn, thiếu trách nhiệm. Chỉ một hành động nhỏ vô ý nhưng đã khiến Cuội vĩnh viễn rời xa quê hương, sống cô độc trên cung trăng lạnh lẽo.
Từ đó, truyện nhắc người đọc: hãy cẩn trọng với những điều tưởng như nhỏ nhặt, bởi có những điều dù vô tình nhưng vẫn có thể gây ra hậu quả lớn lao, không thể cứu vãn.
5. Hình ảnh cung trăng – biểu tượng của nỗi cô đơn và khát vọng đoàn viên
Hình ảnh Cuội ngồi trên cung trăng, ôm gốc cây quý, mắt hướng về trần thế đã đi vào thi ca và văn hóa dân gian như một biểu tượng cho sự cô đơn, xa cách, và khát khao được trở về. Đó là một nỗi buồn đẹp, giống như vầng trăng sáng nhưng lạnh lẽo – luôn ở trên cao, luôn hiện hữu, nhưng mãi xa xôi, không thể chạm tới.
Và chính vì vậy, mỗi dịp Trung Thu, khi mọi người sum vầy bên nhau dưới ánh trăng tròn, lại càng thấm thía hơn hình ảnh “Cuội ngồi gốc cây đa” – người mãi mãi không được trở về bên những gì mình yêu thương nhất. Điều đó khiến Tết Trung Thu trở thành Tết của sự đoàn viên, của khát vọng được ở bên người thân – điều tưởng giản đơn mà lại vô cùng quý giá.
Ý nghĩa của sự tích – gương soi lòng người
“Sự tích chú Cuội cung trăng” không đơn thuần là một câu chuyện cổ tích dân gian, mà còn là một bài học nhân văn sâu sắc về cách sống, cách yêu thương và cách gìn giữ những giá trị thiêng liêng. Từ lòng nhân hậu của Cuội, sự trung thành của con chó, đến hậu quả từ sự vô tâm của người vợ, tất cả đều là tấm gương phản chiếu tâm hồn mỗi con người trong cuộc sống hiện tại.
Giữa thời đại ồn ào, câu chuyện ấy vẫn vang lên như một khúc ca nhẹ nhàng về tình người, sự thủy chung và khát vọng đoàn tụ. Và vào mỗi đêm rằm tháng Tám, khi nhìn lên trăng sáng, ta không chỉ thấy hình bóng của một người ngồi dưới gốc đa, mà còn thấy ánh mắt vọng về của bao tâm hồn – đang mong mỏi một lần được trở về bên mái nhà yêu dấu, bên những người thân yêu.
“Trăng sáng trời cao, Cuội buồn trông đất,Một gốc đa già ôm mãi nghĩa ân sâu.Giữa đêm thu, người đời phá cỗ – trông trăng,Nhưng có ai nghe được lòng Cuội đang thì thầm gọi về?”
Truyện Cổ Tích Việt Nam.
Nhận xét
Đăng nhận xét