Cảm nhận của em về bài thơ “Miền quê” – Nguyễn Khoa Điềm
Trong hành trình của mỗi con người, quê hương luôn là nơi neo giữ những ký ức dịu dàng và trong trẻo nhất. Đọc bài thơ “Miền quê” của Nguyễn Khoa Điềm, em như được trở về với một không gian đồng nội êm đềm, nơi có ánh trăng đầu tháng, có tiếng ếch trong cỏ ấm, có đàn trâu đi qua ngõ và có cả tiếng hát cao trong như vầng trăng sáng. Bài thơ không chỉ vẽ nên một bức tranh thiên nhiên thanh bình mà còn gợi lên những rung động sâu kín của lòng người trước cảnh chia xa thời chiến.
Ngay từ những câu thơ đầu, em đã cảm nhận được một không gian mơ hồ mà thân thuộc:
“Lại về mảnh trăng đầu thángMông lung mặt đồng bóng chiều,”
Hai chữ “lại về” khiến em liên tưởng đến một cuộc trở về đầy thương nhớ. Đó có thể là sự trở về trong ký ức, cũng có thể là trở về trong tâm tưởng của người con xa quê. Hình ảnh “mảnh trăng đầu tháng” gợi sự mỏng manh, tinh khôi, như một nét vẽ nhẹ nhàng trên bầu trời. Còn “mặt đồng bóng chiều” thì mờ ảo, bảng lảng, tạo nên một bức tranh quê vừa thực vừa mộng. Em cảm nhận được sự yên tĩnh, thanh thản bao trùm không gian ấy.
Thiên nhiên hiện lên không chỉ bằng hình ảnh mà còn bằng âm thanh và cảm giác:
“Tiếng ếch vùi trong cỏ ấmLúa mềm như vai thân yêu”
Tiếng ếch vốn là âm thanh quen thuộc của làng quê mỗi buổi chiều, nhưng ở đây không vang lên rõ ràng mà “vùi trong cỏ ấm”. Từ “vùi” khiến âm thanh trở nên trầm lắng, dịu dàng, như hòa tan vào thiên nhiên. Câu thơ “Lúa mềm như vai thân yêu” khiến em đặc biệt xúc động. Cánh đồng lúa được so sánh với “vai thân yêu” – một bờ vai ấm áp, gần gũi. Quê hương vì thế không chỉ là cảnh vật mà còn là nơi chở che, nâng đỡ tâm hồn con người.
Không gian ấy càng thêm rộn ràng khi mùa xuân xuất hiện:
“Mùa xuân, là mùa xuân đấyThả chim, cỏ nội hương đồng”
Câu thơ như một tiếng reo vui. Mùa xuân ở đây không chỉ là sự thay đổi của đất trời mà còn là mùa của hy vọng, của khởi đầu mới. Hình ảnh “thả chim” gợi cảm giác tự do, thanh thản. “Cỏ nội hương đồng” gợi mùi hương quen thuộc của đồng quê Việt Nam. Đọc những câu thơ ấy, em cảm nhận được một niềm vui giản dị mà tràn đầy sức sống.
Hình ảnh đàn trâu qua ngõ khiến bức tranh quê càng thêm sinh động:
“Đàn trâu bụng tròn qua ngõGõ sừng lên mảnh trăng cong”
Đàn trâu là biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt Nam. Từ “bụng tròn” gợi sự no đủ, yên bình. Câu thơ “gõ sừng lên mảnh trăng cong” vừa hồn nhiên vừa giàu chất tưởng tượng. Em hình dung ánh trăng như hạ xuống gần mặt đất, để đàn trâu có thể chạm vào. Cảnh vật vì thế mang vẻ đẹp mộng mơ, đầy chất dân gian.
Tuy nhiên, ẩn sau bức tranh thiên nhiên tươi đẹp ấy là những xao xuyến của lòng người:
“Có gì xôn xao đằm thắmBao nhiêu trông đợi chóng chầy”
Hai từ “xôn xao” và “đằm thắm” gợi hai trạng thái cảm xúc đan xen: vừa rạo rực vừa sâu lắng. Đó là niềm vui của mùa xuân nhưng cũng là nỗi bâng khuâng khó tả. Cảm xúc ấy được đẩy lên cao khi tác giả nhắc đến sự chia xa:
“Đàn em tóc dài mười támThương người ra lính hôm mai”
Hình ảnh “tóc dài mười tám” gợi tuổi trẻ tươi đẹp. Nhưng ngay trong độ xuân thì ấy lại là nỗi “thương người ra lính”. Chiến tranh đã len vào bức tranh quê yên bình, đem theo những cuộc chia tay. Đọc đến đây, em cảm nhận rõ nỗi buồn thầm lặng nhưng không bi lụy. Đó là nỗi buồn của tình yêu gắn với trách nhiệm, của riêng tư hòa trong nghĩa lớn.
Khổ thơ cuối để lại trong em dư âm trong trẻo:
“Có tiếng hát như con gáiCao cao như vầng trăng trong...”
Giữa “giếng làng” và “bến sông” – những không gian thân thuộc của làng quê – vang lên tiếng hát trong trẻo. Tiếng hát ấy “cao cao như vầng trăng trong”, vừa thanh khiết vừa đầy niềm tin. Nếu đầu bài là “mảnh trăng đầu tháng”, thì cuối bài là “vầng trăng trong” – sáng và tròn hơn. Em cảm nhận đó như một biểu tượng của niềm tin và hi vọng. Dù chiến tranh có chia xa, quê hương vẫn ngân vang tiếng hát, vẫn giữ được vẻ đẹp thuần khiết.
Qua bài thơ, em cảm nhận sâu sắc tình yêu quê hương tha thiết của Nguyễn Khoa Điềm. Ông không chỉ miêu tả cảnh sắc mà còn gửi gắm tâm trạng con người trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệt. Cảnh và tình hòa quyện tự nhiên, tạo nên một bài thơ nhẹ nhàng mà sâu lắng.
“Miền quê” để lại trong em cảm giác bình yên nhưng cũng đầy suy tư. Bài thơ giúp em hiểu rằng quê hương không chỉ là nơi ta sinh ra mà còn là nơi nâng đỡ tâm hồn, là nguồn sức mạnh giúp con người vượt qua những thử thách của cuộc đời. Và dù thời gian có trôi qua, ánh trăng quê vẫn sẽ mãi sáng trong trong trái tim mỗi người.
Cảm Nhận Của Em Về Bài Thơ "Miền Quê" - Nguyễn Khoa Điềm
Trang 65 Ngữ Văn Lớp 9, Tập 2 - Bộ Kết Nối Tri Thức Với Cuộc Sống
Soạn Bài: Mẫu Đơn.
Nhận xét
Đăng nhận xét